Yatırımcı Psikolojisi

Az çok hepimiz fon yatırımı konusunda belirli bir birikime ve bilgiye sahibiz. Benim burada ilk basamakta anlatmak istediğim şey de amacım da asıl temelde sağlamamız gereken ve çok önemli olduğunu düşündüğüm bir konu. Nedir bu konu? Psikoloji. Daha özele inelim “Yatırımcı psikolojisi” şimdi hepimiz iyi kötü yatırım fonlarına bağlı bir portföy oluşturuyoruz. Ama aradan zaman geçiyor, buna geçmişte ben de dahilim bu arada, o taraftan bizi tatmin edici bir getiri sağlamadığı zaman hemen vazgeçiveriyoruz. Ya bunu da aldık ama yürümüyor kardeşim satayım gitsin diyoruz. Acaba doğru mu yapıyoruz? İşte asıl önemli nokta burada yatıyor. Şimdi bizim burada tercih ettiğimiz yatırım türü “fon yatırımı” özetle biz diyoruz ki portföy yöneticilerine; kardeşim, üstadım, hocam, al sana şu kadar para, ben bu parayla ne yapacağımı bilmiyorum, sen bu paramı al tecrübelerin ve bilgi birikimin ile istediğin gibi değerlendir. Ben de sana yıllık şu kadar yönettiğinin emeği olan yönetim ücretini ödeyeyim diyoruz.

Six Investing Tactics to Thrive in 2021 and Beyond from Real Page Chief Economist - Joe Fairless

İşte asıl olay bu cümlenin içerisinde, “tecrübelerin ve bilgi birikimi”. Fon yatırımı sağlam bir sabır gerektiren bir yatırımdır. Öncelikle biz bu yatırımı yaparken şunu önümüze koymalıyız. Nedir o? Benim hedefim ne? Ben bu yatırımdan ne bekliyorum, neyi amaçlıyorum? Kimimiz diyor ki para boşta kalmasın, üç beş bir şey gelsin. Kimimiz diyor ki işte ben 1-2 yıl bu parayı değerlendireyim, şu kadar olunca şunu alayım. Kimimiz de diyor ki ben portföyümü yapayım, portföye de belirli dönemlerde şu kadar ekleme yapayım düzenli, şu kadar yıl sonra bana bu sistem aylık bu kadar getirsin, emekli maaşıma katkıda bulunsun ya da maaşımı artık bu birikimden aylık düzenli gelen gelir ile devam edeyim. Birçok farklı amaç ya da hedef koyulabilir. Yatırımcı psikolojinin de ABC si işte tam da bu noktada.

Vade ve Riskinizi İyi Seçin

Hedefi koyduğumuz zaman bu hedef için vademiz ne? Önce bunu belirlemeliyiz. Daha sonra da şuna karar vermeliyiz? Ben ne kadar risk alabilirim. Şimdi fonlarda 7 üzerinden risk derecelendirmesi var. Vademiz ile bu risk değeri üzerinde negatif değil, pozitif yönde bir korelasyon oluşturmalıyız. O da şu şekilde, vademiz uzadıkça riskimizi de ona göre uzatabiliriz. Eğer elimizdeki birikim bize kısa sürede lazım olabilecek bir para ise riskimizi daha düşük, bize uzun vadelerde lazım olmayacak bir para ise riskimizi daha yüksek tutabiliriz ki birikimimiz zarar görmesin. Elbette bu noktalarda sıkça karşılaştığımız hatalar var, bu hatalar neler şimdi bunları ele alalım;

  1. Çevremiz, gerek günlük hayatımızı yaşadığımızda etrafımızdaki insanlar, gerekse sosyal medya. Diyelim ki başladınız fon yatırımına, etrafınızdakiler de bunu bir şekilde öğrendi. Hemen şöyle öğütler başlayacak, yok altın alsan şu kadar getirir yok kripto alsan böyle olurdu, yok şu hisse on gün tavan tavan gitti bir sürü görünmez “yatırım danışmanları” etrafınızda birikmeye başlar. Bunları önce “yatırım hayatınızdan” bakın hayatınızdan değil “yatırım hayatınızdan” uzak tutmaya çalışın. Siz doğruyu da yapıyorsanız kendi araştırmalarınız kendi kararınız doğrultusunda yapın yanlış da yapıyorsanız kendi kararlarınıza göre yanlış yapın. Yani kararlarınızın arkasında durun. Aynı şekilde sosyal medya, elbette sosyal medyadan uzak kalmayın onu kastetmiyorum, sizin yatırım kararlarınızı etkileyebilecek hesaplardan, profillerden, gruplardan, programlardan, vs. uzak kalmaya çalışın. Çünkü bu tarz söylemlerin ardında hep şu yatar “bizim borsaya yatırım yapılmaz, iki gün yükselsin hemen aşağı indiriyorlar, dolar elbet düşecek, şu hisseye aman bulaşmayın, aman öldük aman bittik battık, yok şöyle yok böyle.” Bunlara bulaşmamaya çalışın. Komplo teorileri yaratan insanlar bunlar. Belki diyorsunuz ki ben etkilenmem bunların dediklerini umursamıyorum. Öyle değil işte, bilinçaltımız en olmadık zamanda bizi dürtüklemeye başlıyor. Ya acaba gerçekten öyle mi filan derken bir bakmışız al tuşuna basmışız bir bakmışız sat tuşuna basmışız. Eğer araştırmanızı yaptıysanız, ne yaptığınızı biliyorsanız bu oluşturduğunuz stratejinize sadık kalın.
  2. Şimdi dedim ya bazı insanlardan ve sosyal medyanın bazı birimlerinden uzak durun diye. Bu noktada da bunu tersini söyleyeceğim. Eğer kafa yapınızla, yatırım stratejinizle doğru yönde hareket eden insanlar ve sosyal medyadaki birimler, profiller, yatırım yapan diğer arkadaşlarınız varsa da bunlar ile irtibatta kalın. Fon yatırımı kesinlikle ve kesinlikle uzun vade mantığı ile çalışan ve inanılmaz bir sabır isteyen bir yatırım türüdür. Aldığınız fonu mutlaka ne için aldığınızı araştırın. KAP raporları, bu raporları açın, bakın, fonlar ne yönde, o ayki dönemde neler almış, neler satmış, ağırlığını nereye yöneltmiş bunlara bir bakın mutlaka. Hissesinden eurobonduna, tahvilinden dövizine, emtiasına, reposuna, mevduatına varana kadar bir bakın neler oluyor o fonda, aktif mi değil mi? Aktifse neler yapıyor, aktif değilse neden aktif olmayan bir strateji ile devam ediyor. Neticede bunların hepsinin bir anlamı var bunları mutlaka gözden geçirmemiz gerek. Mesela bir fonu aldınız o fon kötü gidiyor, bir izleyin niye böyle acaba? Ben zamanında bir fon aldım, nerdeyse -%6’lara geldi, baktım niye böyle acaba, sonra dedim ki kendime bu fonda kötü giden bir şey yok, hala benim mantığıma aykırı bir durum yok. Sonra aradan bir süre geçti, o fon +%25-26’lara kadar getiri sağladı. Bu arada ben fon yatırımına Nisan 2020 de başladım, tabi o zaman bir fon ile devam ediyordum, sonra araştıra araştıra Haziranda bir fon daha ekledim, derken Ağustos ayında asıl kemik portföyümü yaptım. 7-8 fon ile uzun bir süre devam ettim. Tabi bu süreçte yeni fonlar geldi, mantığıma ters düşenleri kendimce değiştirdim, biraz da pandemiden çıkışın da etkisi ile Nisan 2020-Nisan 2021 periyodunda toplamda %62.7’lik bir getiri elde ettim. Ama bu süreçte %15’lere varan büyük zararlar da yaşadım fon özelinde, yine de genelde gayet güzel, beni tatmin eden bir getiriye ulaşmış oldum. Hedefim mevduatın iki katı olan %37-38 bandında bir başarı sağlamaktı, bunu epey üzerine çıktım. Tabi son 2-3 ayda biraz daha yavaşladı bu getiriler, yine de hiç kafaya takmadım, neden? Çünkü piyasalar her zaman sizin istediğiniz kadar pozitif volatil bir piyasa olmayabilir. İşlet tersine gidebilir ama emin olun ben uzun vadede fon yatırımından zarar etmenin mümkün olabileceğini asla düşünmüyorum. Kısa bir örnek de vereyim bununla ilgili, diyelim ki riskli ya da dengeli bir portföy yaptınız, Mart 2020 ayını hepimiz hatırlıyoruz piyasaların nasıl tepetaklak olduğunu. Genelde yerli ve yabancı hisse senedi yatırım fonlarından oluşan bir riskli bir model portföy o ay -%7 gibi bir zarar yazmıştı. Hisse senedi fonlarının yanında borçlanma araçları, kira sertifikaları gibi daha az riskli enstrümanların da olduğu bir dengeli model portföyde de -%3-4 arası bir zarar yazmıştı. Böyle bir tablo ile karşılaşmış olsaydınız emin olun olmaz olsun böyle yatırım der bir kenara çekilirdiniz. Ama sonra ne oldu? Nisan ayına geldik, V toparlanma, yardım paketleri, para basmalar, teşvikler derken Nisan ayında aynı riskli model portföy yüzde 18 kazanç, dengeli model portföy de yüzde 12 kazanç sağladı. Bu olay sadece bu iki aya özel değil, takip eden aylarda da rakamlar bu kadar volatil olmasa da benzer dönemler geçti. Emin olun. Yani özetle şunu demek istiyorum, portföyünüzü oluşturduktan sonra biraz izleyin, takip edin. Ne durumda? Neler oluyor? En azından 3-4 aylık bir süre tanıyın, çok nadirdir ama baktınız eksi yazmaya devam ediyor işte o zaman bir bakın duruma, hangi fonlar benim portföyüme zarar veriyor ona göre gerekli müdahaleyi portföyün omurgasını bozmadan yaparsınız zaten.

Staying Mindful: Tips for Staying Calm in Times of Chaos | eVero

Yatırım alanında psikolojiniz ne kadar iyi oturmuşsa, kazancınız ve kendinize olan güveniniz de o kadar iyi olur..

Bol kazançlar dilerim…

5 thoughts to “Yatırımcı Psikolojisi”

  1. Merhaba
    Gercekten cok faydali bir site olusturmussunuz. Harika aciklamalar ve tavsiyeler var. Umarım siteyi daha da geliştirebilirsiniz. Bu arada sizin fon sepetinizi açıklamanızı da dört gözle bekliyoruz. Saygılar

    1. çok teşekkür ederim.. portföyümü twitter hesabımda paylaşıyorum sürekli.. özel olarak mesajdan ulaşabilirsiniz, asla gizli saklı tuttuğum birşey değil 🙂 bol kazançlar dilerim

  2. Hocam gayet anlaşılır bir dille anlatmışsınız,sitenizdeki bütün yazılarınızı okuyup,bu konuyu daha detaylı olarak araştıracagim.Bol kazanç dilerim.sevgiler.

  3. çok teşekkür ederim bende 3 senedir yatırım yapıyorum. ama param aynı sürekli alıp satıyorum. satmadıklarım düşüyor sattıklarım uçup gidyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.